موضوع جلسه شعر 15,08/01/2013

موضوع جلسه شعر 15,08/01/2013

مدتی این مثنوی تاخیر شد                      مهلتی بایست تا خون شیر شد

تا نزاید بخت تو فرزند نو                      خون نگردد شیر شیرین خوش شنو

چون ضیاء الحق حسام الدین عنان           باز گردانید ز اوج آسمان

چون به معراج حقایق رفته بود               بی‌بهارش غنچه‌ها ناکفته بود

چون ز دریا سوی ساحل بازگشت            چنگ شعر مثنوی با ساز گشت

مثنوی که صیقل ارواح بود                     باز گشتش روز استفتاح بود

مطلع تاریخ این سودا و سود                  سال اندر ششصد و شصت و دو بود

بلبلی زینجا برفت و بازگشت                   بهر صید این معانی بازگشت

ساعد شه مسکن این باز باد                    ا ابد بر خلق این در باز باد

آفت این در هوا و شهوتست                    ورنه اینجا شربت اندر شربتست

این دهان بر بند تا بینی عیان                  چشم‌بند آن جهان حلق و دهان

ای دهان تو خود دهانهٔ دوزخی                وی جهان تو بر مثال برزخی

نور باقی پهلوی دنیای دون                     شیر صافی پهلوی جوهای خون

چون درو گامی زنی بی احتیاط               شیر تو خون می‌شودر از اختلاط

یک قدم زد آدم اندر ذوق نفس                  شد فراق صدر جنت طوق نفس

همچو دیو از وی فرشته می‌گریخت           بهر نانی چند آب چشم ریخت

گرچه یک مو بد گنه کو جسته بود             لیک آن مو در دو دیده رسته بود

بود آدم دیدهٔ نور قدیم                             موی در دیده بود کوه عظیم

گر در آن آدم بکردی مشورت                 در پشیمانی نگفتی معذرت

زانک با عقلی چو عقلی جفت شد             مانع بد فعلی و بد گفت شد

نفس با نفس دگر چون یار شد                 عقل جزوی عاطل و بی‌کار شد

چون ز تنهایی تو نومیدی شوی                زیر سایهٔ یار خورشیدی شوی

رو بجو یار خدایی را تو زود                  چون چنان کردی خدا یار تو بود

آنک در خلوت نظر بر دوختست              آخر آن را هم ز یار آموختست

خلوت از اغیار باید نه ز یار                    پوستین بهر دی آمد نه بهار

عقل با عقل دگر دوتا شود                       نور افزون گشت و ره پیدا شود

نفس با نفس دگر خندان شود                    ظلمت افزون گشت و ره پنهان شود

یار چشم تست ای مرد شکار                  از خس و خاشاک او را پاک دار

هین بجاروب زبان گردی مکن                چشم را از خس ره‌آوردی مکن

چونکمؤمنآینهٔمؤمنبود                             روی او ز آلودگی ایمن بود

یار آیینست جان را در حزن                   در رخ آیینه ای جان دم مزن

تا نپوشد روی خود را در دمت                 دم فرو خوردن بباید هر دمت

کم ز خاکی چونک خاکی یار یافت            از بهاری صد هزار انوار یافت

آن درختی کو شود با یار جفت                از هوای خوش ز سر تا پا شکفت

در خزان چون دید او یار خلاف               در کشید او رو و سر زیر لحاف

گفت یار بد بلا آشفتنست                         چونک او آمد طریقم خفتنست

پس بخسپم باشم از اصحاب کهف              به ز دقیانوس آن محبوس لهف

یقظه‌شان مصروف دقیانوس بود              خوابشان سرمایهٔ ناموس بود

خواب بیداریست چون با دانشست            وای بیداری که با نادان نشست

چونک زاغان خیمه بر بهمن زدند           بلبلان پنهان شدند و تن زدند

زانک بی گلزار بلبل خامشست               غیبت خورشید بیداری‌کشست

آفتابا ترک این گلشن کنی                      تا که تحت الارض را روشن کنی

آفتاب معرفت را نقل نیست                    مشرق او غیر جان و عقل نیست

خاصه خورشید کمالی کان سریست         روز و شب کردار او روشن‌گریست

مطلع شمس آی گر اسکندری                 بعد از آن هرجا روی نیکو فری

بعد از آن هر جا روی مشرق شود           شرقها بر مغربت عاشق شود

حس خفاشت سوی مغرب دوان              حس درپاشت سوی مشرق روان

راه حس راه خرانست ای سوار               ای خران را تو مزاحم شرم دار

پنج حسی هست جز این پنج حس            آن چو زر سرخ و این حسها چو مس

اندر آن بازار کاهل محشرند                 حس مس را چون حس زر کی خرند

حس ابدان قوت ظلمت می‌خورد              حس جان از آفتابی می‌چرد

ای ببرده رخت حسها سوی غیب             دست چون موسی برون آور ز جیب

ای صفاتت آفتاب معرفت                      و آفتاب چرخ بند یک صفت

گاه خورشیدی و گه دریا شوی                گاه کوه قاف و گه عنقا شوی

تو نه این باشی نه آن در ذات خویش         ای فزون از وهمها وز بیش بیش

روح با علمست و با عقلست یار               روح را با تازی و ترکی چه کار

از تو ای بی نقش با چندین صور             هم مشبه هم موحد خیره‌سر

گه مشبه را موحد می‌کند                         گه موحد را صور ره می‌زند

گه ترا گوید ز مستی بوالحسن                 یا صغیر السن یا رطب البدن

گاه نقش خویش ویران می‌کند                  آن پی تنزیه جانان می‌کند

چشم حس را هست مذهب اعتزال             دیدهٔ عقلست سنی در وصال

سخرهٔ حس‌اند اهل اعتزال                      خویش را سنی نمایند از ضلال

هر که بیرون شد ز حس سنی ویست         اهل بینش چشم عقل خوش‌پیست

گر بدیدی حس حیوان شاه را                   پس بدیدی گاو و خر الله را

گر نبودی حس دیگر مر ترا                    جز حس حیوان ز بیرون هوا

پس بنی‌آدم مکرم کی بدی                       کی به حس مشترک محرم شدی

نامصور یا مصور گفتنت                       باطل آمد بی ز صورت رفتنت

نامصور یا مصور پیش اوست                 کو همه مغزست و بیرون شد ز پوست

گر تو کوری نیست بر اعمی حرج            ورنه رو کالصبر مفتاح الفرج

پرده‌های دیده را داروی صبر                  هم بسوزد هم بسازد شرح صدر

آینهٔ دل چون شود صافی و پاک                نقشها بینی برون از آب و خاک

هم ببینی نقش و هم نقاش را                    فرش دولت را و هم فراش را

چون خلیل آمد خیال یار من                     صورتش بت معنی او بت‌شکن

شکر یزدان را که چون او شد پدید             در خیالش جان خیال خود بدید

خاک درگاهت دلم را می‌فریفت                خاک بر وی کو ز خاکت می‌شکیفت

گفتم ار خوبم پذیرم این ازو                     ورنه خود خندید بر من زشت‌رو

چاره آن باشد که خود را بنگرم                ورنه او خندد مرا من کی خرم

او جمیلست و محب للجمال                      کی جوان نو گزیند پیر زال

خوب خوبی را کند جذب این بدان             طیبات و طیبین بر وی بخوان

در جهان هر چیز چیزی جذب کرد            گرم گرمی را کشید و سرد سرد

قسم باطل باطلان را می‌کشند                   باقیان از باقیان هم سرخوشند

ناریان مر ناریان را جاذب‌اند                  نوریان مر نوریان را طالب‌اند

چشم چون بستی ترا جان کند نیست           چشم را از نور روزن صبر نیست

چشم چون بستی ترا تاسه گرفت               نور چشم از نور روزن کی شکفت

تاسهٔ تو جذب نور چشم بود                    تا بپیوندد به نور روز زود

چشم باز ار تاسه گیرد مر ترا                 دانک چشم دل ببستی بر گشا

آن تقاضای دو چشم دل شناس                  کو همی‌جوید ضیای بی‌قیاس

چون فراق آن دو نور بی‌ثبات                 تاسه آوردت گشادی چشمهات

پس فراق آن دو نور پایدار                    تا سه می‌آرد مر آن را پاس دار

او چو می‌خواند مرا من بنگرم               لایق جذبم و یا بد پیکرم

گر لطیفی زشت را در پی کند                تسخری باشد که او بر وی کند

کی ببینم روی خود را ای عجب             تا چه رنگم همچو روزم یا چو شب

نقش جان خویش من جستم بسی            هیچ می‌ننمود نقشم از کسی

گفتم آخر آینه از بهر چیست                  تا بداند هر کسی کو چیست و کیست

آینهٔ آهن برای پوستهاست                     آینهٔ سیمای جان سنگی‌بهاست

آینهٔ جان نیست الا روی یار                 روی آن یاری که باشد زان دیار

گفتم ای دل آینهٔ کلی بجو                      رو به دریا کار بر ناید بجو

زین طلب بنده به کوی تو رسید              درد مریم را به خرمابن کشید

دیدهٔ تو چون دلم را دیده شد                   شد دل نادیده غرق دیده شد

آینهٔ کلی ترا دیدم ابد                             دیدم اندر چشم تو من نقش خود

گفتم آخر خویش را من یافتم                   در دو چشمش راه روشن یافتم

گفت وهمم کان خیال تست هان               ذات خود را از خیال خود بدان

نقش من از چشم تو آواز داد                   که منم تو تو منی در اتحاد

کاندرین چشم منیر بی زوال                 از حقایق راه کی یابد خیال

در دو چشم غیر من تو نقش خود             گر ببینی آن خیالی دان و رد

زانک سرمهٔ نیستی در می‌کشد               باده از تصویر شیطان می‌چشد

چشمشان خانهٔ خیالست و عدم                 نیستها را هست بیند لاجرم

چشم من چون سرمه دید از ذوالجلال        خانهٔ هستیست نه خانهٔ خیال

تا یکی مو باشد از تو پیش چشم               در خیالت گوهری باشد چو یشم

یشم را آنگه شناسی از گهر                    کز خیال خود کنی کلی عبر

یک حکایت بشنو ای گوهر شناس            تا بدانی تو عیان را از قیاس

دیوان حافظ 06/11/2012

روضه خلد برین خلوت درویشان است

مایه محتشمی خدمت درویشان است                                                        

 گنج عزلت که طلسمات عجایب دارد

فتح آن در نظر رحمت درویشان است                                                        

قصر فردوس که رضوانش به دربانی رفت

منظری از چمن نزهت درویشان است                                                       

آن چه زر می‌شود از پرتو آن قلب سیاه

کیمیاییست که در صحبت درویشان است                                                       

آن که پیشش بنهد تاج تکبر خورشید

کبریاییست که در حشمت درویشان است                                                       

دولتی را که نباشد غم از آسیب زوال

بی تکلف بشنو دولت درویشان است                                                        

خسروان قبله حاجات جهانند ولی

سببش بندگی حضرت درویشان است                                                       

روی مقصود که شاهان به دعا می‌طلبند

مظهرش آینه طلعت درویشان است                                                       

از کران تا به کران لشکر ظلم است ولی

از ازل تا به ابد فرصت درویشان است                                                       

ای توانگر مفروش این همه نخوت که تو را

سر و زر در کنف همت درویشان است                                                       

گنج قارون که فرو می‌شود از قهر هنوز

خوانده باشی که هم از غیرت درویشان است                                                     

من غلام نظر آصف عهدم کو را

صورت خواجگی و سیرت درویشان است                                                      

حافظ ار آب حیات ازلی می‌خواهی                               

منبعش خاک در خلوت درویشان است                              

موضوع جلسه شعر 30-23 /2012/10

موضوع جلسه شعر 23-30     2012/10

صوفی از پرتو می راز نهانی دانست                                    گوهر هر کس از این لعل توانی دانست

قدر مجموعه گل مرغ سحر داند و بس                                  که نه هر کو ورقی خواند معانی دانست

عرضه کردم دو جهان بر دل کارافتاده                                   بجز از عشق تو باقی همه فانی دانست

آن شد اکنون که ز ابنای عوام اندیشم                                   محتسب نیز در این عیش نهانی دانست

دلبر آسایش ما مصلحت وقت ندید                                        ور نه از جانب ما دل نگرانی دانست

سنگ و گل را کند از یمن نظر لعل و عقیق                            هر که قدر نفس باد یمانی دانست

ای که از دفتر عقل آیت عشق آموزی                                  ترسم این نکته به تحقیق ندانی دانست

می بیاور که ننازد به گل باغ جهان                                     هر که غارتگری باد خزانی دانست

                               حافظ این گوهر منظوم که از طبع انگیخت                                       

ز اثر تربیت آصف ثانی دانست                                           

آیین مهر

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

موضوع جلسه شعر 24/07/2012

گل در بر و می در کف و معشوق به کام است                        سلطان جهانم به چنین روز غلام است

گو شمع میارید در این جمع که امشب                                   در مجلس ما ماه رخ دوست تمام است

در مذهب ما باده حلال است ولیکن                                      بی روی تو ای سرو گل اندام حرام است

گوشم همه بر قول نی و نغمه چنگ است                               چشمم همه بر لعل لب و گردش جام است

در مجلس ما عطر میامیز که ما را                                      هر لحظه ز گیسوی تو خوش بوی مشام است

از چاشنی قند مگو هیچ و ز شکر                                       زان رو که مرا از لب شیرین تو کام است

تا گنج غمت در دل ویرانه مقیم است                                    همواره مرا کوی خرابات مقام است

از ننگ چه گویی که مرا نام ز ننگ است                              وز نام چه پرسی که مرا ننگ ز نام است

میخواره و سرگشته و رندیم و نظرباز                                 وان کس که چو ما نیست در این شهر کدام است

با محتسبم عیب مگویید که او نیز                                        پیوسته چو ما در طلب عیش مدام است

   حافظ منشین بی می و معشوق زمانی                                              

 کایام گل و یاسمن و عید صیام است                                              

موضوع جلسه شعر 03/07/2012

 

موضوع جلسه شعر و ادبیات عرفانی.... 03/07/2012

 

بخش ۱۶۹ - بازگشتن به حکایت علی کرم الله وجهه و مسامحت کردن او با خونی خویش

 

باز رو سوی علی و خونیش                  وان کرم با خونی و افزونیش

گفت دشمن را همی‌بینم به چشم               روز و شب بر وی ندارم هیچ خشم

زانک مرگم همچو من خوش آمدست         مرگ من در بعث چنگ اندر زدست

مرگ بی مرگی بود ما را حلال               برگ بی برگی بود ما را نوال

ظاهرش مرگ و به باطن زندگی             ظاهرش ابتر نهان پایندگی

در رحم زادن جنین را رفتنست               در جهان او را ز نو بشکفتنست

چون مرا سوی اجل عشق و هواست          نهی لا تلقوا بایدیکم مراست

زانک نهی از دانهٔ شیرین بود                 تلخ را خود نهی حاجت کی شود

دانه‌ای کش تلخ باشد مغز و پوست            تلخی و مکروهیش خود نهی اوست

دانهٔ مردن مرا شیرین شدست                 بل هم احیاء پی من آمدست

اقتلونی یا ثقاتی لائما                           ان فی قتلی حیاتی دائما

ان فی موتی حیاتی یا فتی                      کم افارق موطنی حتی متی

فرقتی لو لم تکن فی ذا السکون                لم یقل انا الیه راجعون

راجع آن باشد که باز آید به شهر              سوی وحدت آید از تفریق دهر

بخش ۱۷۰ - افتادن رکابدار هر باری پیش امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه کی ای امیر المؤمنین مرا بکش و ازین قضا برهان

 

باز آمد کای علی زودم بکش                تا نبینم آن دم و وقت ترش

من حلالت می‌کنم خونم بریز                تا نبیند چشم من آن رستخیز

گفتم ار هر ذره‌ای خونی شود               خنجر اندر کف به قصد تو رود

یک سر مو از تو نتواند برید                چون قلم بر تو چنان خطی کشید

لیک بی غم شو شفیع تو منم                 خواجهٔ روحم نه مملوک تنم

پیش من این تن ندارد قیمتی                 بی تن خویشم فتی ابن الفتی

خنجر و شمشیر شد ریحان من              مرگ من شد بزم و نرگسدان من

آنک او تن را بدین سان پی کند             حرص میری و خلافت کی کند

زان به ظاهر کو شد اندر جاه و حکم       تا امیران را نماید راه و حکم

تا امیری را دهد جانی دگر                  تا دهد نخل خلافت را ثمر

بخش ۱۷۱ - بیان آنک فتح طلبیدن مصطفی صلی الله علیه و سلم مکه را و غیر مکه را جهت دوستی ملک دنیا نبود چون فرموده است الدنیا جیفة بلک بامر بود

جهد پیغامبر بفتح مکه هم                   کی بود در حب دنیا متهم

آنک او از مخزن هفت آسمان              چشم و دل بر بست روز امتحان

از پی نظارهٔ او حور و جان                پر شده آفاق هر هفت آسمان

خویشتن آراسته از بهر او                   خود ورا پروای غیر دوست کو

آنچنان پر گشته از اجلال حق               که درو هم ره نیابد آل حق

لا یسع فینا نبی مرسل                       والملک و الروح ایضا فاعقلوا

گفت ما زاغیم همچون زاغ نه              مست صباغیم مست باغ نه

چونک مخزنهای افلاک و عقول            چون خسی آمد بر چشم رسول

پس چه باشد مکه و شام و عراق           که نماید او نبرد و اشتیاق

آن گمان بر وی ضمیر بد کند               کو قیاس از جهل و حرص خود کند

آبگینهٔ زرد چون سازی نقاب               زرد بینی جمله نور آفتاب

بشکن آن شیشهٔ کبود و زرد را             تا شناسی گرد را و مرد را

گرد فارس گرد سر افراشته                گرد را تو مرد حق پنداشته

گرد دید ابلیس و گفت این فرع طین        چون فزاید بر من آتش‌جبین

تا تو می‌بینی عزیزان را بشر              دانک میراث بلیسست آن نظر

گر نه فرزندی بلیسی ای عنید              پس به تو میراث آن سگ چون رسید

من نیم سگ شیر حقم حق‌پرست            شیر حق آنست کز صورت برست

شیر دنیا جوید اشکاری و برگ             شیر مولی جوید آزادی و مرگ

چونک اندر مرگ بیند صد وجود           همچو پروانه بسوزاند وجود

شد هوای مرگ طوق صادقان              که جهودان را بد این دم امتحان

در نبی فرمود کای قوم یهود                صادقان را مرگ باشد گنج و سود

همچنانک آرزوی سود هست               آرزوی مرگ بردن زان بهست

ای جهودان بهر ناموس کسان              بگذرانید این تمنا بر زبان

یک جهودی این قدر زهره نداشت         چون محمد این علم را بر فراشت

گفت اگر رانید این را بر زبان             یک یهودی خود نماند در جهان

پس یهودان مال بردند و خراج             که مکن رسوا تو ما را ای سراج

این سخن را نیست پایانی پدید              دست با من ده چو چشمت دوست دید

 

 

بخش ۱۷۲ - گفتن امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه با قرین خود کی چون خدو انداختی در روی من نفس من جنبید و اخلاص عمل نماند مانع کشتن تو آن شد

 

گفت امیر المؤمنین با آن جوان               که به هنگام نبرد ای پهلوان

چون خدو انداختی در روی من              نفس جنبید و تبه شد خوی من

نیم بهر حق شد و نیمی هوا                  شرکت اندر کار حق نبود روا

تو نگاریدهٔ کف مولیستی                     آن حقی کردهٔ من نیستی

نقش حق را هم به امر حق شکن            بر زجاجهٔ دوست سنگ دوست زن

گبر این بشنید و نوری شد پدید              در دل او تا که زناری برید

گفت من تخم جفا می‌کاشتم                   من ترا نوعی دگر پنداشتم

تو ترازوی احدخو بوده‌ای                   بل زبانهٔ هر ترازو بوده‌ای

تو تبار و اصل و خویشم بوده‌ای             تو فروغ شمع کیشم بوده‌ای

من غلام آن چراغ چشم‌جو                  که چراغت روشنی پذرفت ازو

من غلام موج آن دریای نور                که چنین گوهر بر آرد در ظهور

عرضه کن بر من شهادت را که من        مر ترا دیدم سرافراز زمن

قرب پنجه کس ز خویش و قوم او          عاشقانه سوی دین کردند رو

او به تیغ حلم چندین حلق را                وا خرید از تیغ و چندین خلق را

تیغ حلم از تیغ آهن تیزتر                   بل ز صد لشکر ظفر انگیزتر

ای دریغا لقمه‌ای دو خورده شد              جوشش فکرت از آن افسرده شد

گندمی خورشید آدم را کسوف               چون ذنب شعشاع بدری را خسوف

اینت لطف دل که از یک مشت گل          ماه او چون می‌شود پروین‌گسل

نان چو معنی بود خوردش سود بود         چونک صورت گشت انگیزد جحود

همچو خار سبز کاشتر می‌خورد            زان خورش صد نفع و لذت می‌برد

چونک آن سبزیش رفت و خشک گشت    چون همان را می‌خورد اشتر ز دشت

می‌دراند کام و لنجش ای دریغ              کانچنان ورد مربی گشت تیغ

نان چو معنی بود بود آن خار سبز         چونک صورت شد کنون خشکست و گبز

تو بدان عادت که او را پیش ازین          خورده بودی ای وجود نازنین

بر همان بو می‌خوری این خشک را       بعد از آن کامیخت معنی با ثری

گشت خاک‌آمیز و خشک و گوشت‌بر       زان گیاه اکنون بپرهیز ای شتر

سخت خاک‌آلود می‌آید سخن                آب تیره شد سر چه بند کن

تا خدایش باز صاف و خوش کند           او که تیره کرد هم صافش کند

صبر آرد آرزو را نه شتاب                 صبر کن والله اعلم بالصواب

 

 

تب عشق